سه شنبه ٢٦ تير ١٣٩٧ صفحه اصلی|آرشیو اخبار|مقالات پژوھشی|فارسي|اردو
 
صفحه اصلی|مقالات پژوھشی|صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
Title
iran
خانه فرهنگ لاهور
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
[عضویت]
NewsletterSignup
نام :   
ایمیل :   
شاعران زبان فارسی در ایالت پنجاب

 منبع :

 نويسنده : آزاد لاهوری    ایمیل :

 نوشته شده در تاريخ : 1391/06/30   ( آخرين ويرايش : 1391/06/30 )

آزاد لاهوری

فقیر عزیز الدین متخلص به آزاد و "رضا "(1191 – 1261 /1777-1845 م )شاعر ،پزشک و دولتمرد ،وی اولین فرزند "سید غلام محیی الدین لاهوری" و برادر بزرگ "نورالدین" (منور)و "امام الدین (اظهر)لاهوری" بود .پدرش نیز شاعر و در عرفان بر طریقت نوشاهیه قادریه بود .خاندان فقیر عزیزالدین در دوره مهراجا رنجیت سنگ حکمران سیک پنجاب از نفوذ و اعتبار بسیاری برخوردار بودند و اکثر آنان به طبابت و آموزش این فن اشتغال داشتند.

آزاد در نوجوانی علوم متداول عربی و فارسی را فرا گرفت و سپس طب را نزد "حکیم محمد یار" و "لال حاکم رای" و شیمی و دارو سازی را نزد دکتر مارتین آموخت.وی پس از اینکه در 1213 ق چشمهای مهاراجا رنجیت سینگ را معالجه کرد،منطقه "بادو" و "شرقپور" را به تیول هدیه گرفت و درمیان مردم به "حاکم مزاج مهاراجه "معروف گردید.او در دربار چنان نفوذ یافت که به وزارت رسید و مسئولیتهای مهم دیگری از جمله ماموریتهای نظامی و سفارتی به وی سپرده شد آزاد میان سالهای 1235-1251 ق به عنوان ایلچی به بهاولپور رفت و قلعه پهلو را از "دیوان کرپا رام" باز ستاند.

هنگامی که دوست محمد خان کابلی در 1835 م پیشاور را تصرف کرد،آزاد به عنوان سفیر با وی به گفت و گو پرداخت ودر این اثنا سیکها به حمایت از آزاد دوست محمد خان را محاصره و به عقب نشینی مجبور کردند.وی در صفر 1237 ق برای سرکوبی افغانها به "اتک" فرستاده شد و قلعه اتک را به تصرف در آورد .آزاد تا زمان مرگ مهاراجا رنجیت سنگ نزد او ماند و همواره طرف مشورت اوواقع می شد.آزاد نیز همیشه می کوشید روابط خوبی بین انگلسیها و سیکها برقرار سازد.

آزاد شخصیتی برجسته داشت و مورد توجه عموم  مردم بود و از کارهای محوله به خوبی بر می آمد .او محرم اسرار دولتمردان بود و در امور کشور داری مورد مشورت قرار می گرفت.آزاد سالهای آخر عمرش به ضعف بینایی دچار شد و از دخالت کردن در امور دولتی کتاره گرفت و سر انجام در محرم 1261 ق در گذشت و اورا در حیاط فقیر خانه دفن کردند.

همانند پدر در طریقت نوشاهیه درآمد و با صوفیانی همچون فقیر فضل الدین قرقندازی مصاحبت داشت .آزاد علی رغم اشتغال به کارهای دولتی ،با درویشان روابط نیکو داشت و خود نیز درویشانه می زیست و به آن افتخار می کرد.وی به علوم شرعی نیز آگاه بود و بر آن بود که شریعت و طریقت برای یک زندگی موفق لازم و ملزوم یکدیگرند .از آزاد اشعاری به فارسی بر جای مانده است.سروده های او خالی از صنایع بدیعی ،ولی استوار و استادانه است.او در غزل متاثر از حافظ بود .از دیوان وی نسخه های در کتابخانه های فقیر سید مغیث الدین لاهور و موزه ملی کراچی در دست است. آزاد یک مثنوی با نام آزاد نامه نیز در تصوف و اخلاق از خود به جای گذاشته است .اثر  دیگر وی دفتر خاطراتش در دو بخش است ،در بخش اول وقایع سالهای 1255 تا 1261 ق درج شده و در بردارنده نامه های است که دیگران به آزاد نوشته اند و اطلاعات خوبی در مورد زندگی شخصی آزاد و امور سیاسی،اقتصادی،و آموزشی دوره رنجیت سینگ دربردارد .بخش دوم، این دفتر شامل نامه های رسمی آزاد از تاریخ 1257 تا 1258 است نامه های خصوصی  به طور کامل نقل شده و علاوه بر آن اشعاری نیز در قالب مثنوی از وی آمده است .نسخه ای از بخش اول این کتاب در موزه لاهور و نسخه ای از بخش دوم آن در مجموعه شیرانی دانشگاه پنجاب لاهور نگهداری می شود. مجموعه نامه های خطاب به آزاد نیز موجود است که جزتعدادی از آنها بقیه عنوان ندارد. این نامه ها را حکام و مقامات حکومتی نوشته اند .نسخه ای از این اثر در مجموعه شیرانی دانشگاه پنجاب لاهور نگهداری می شود.

احمد یار مرالوی

از شاعران شبه قاره و سراینده منظومه رنجیت سینگ به فارسی .او در قصبه سوهدره واقع در شهرستان وزیر آباد(ایالت پنجاب)زاده شد.در جوانی در اسلام گره اقامت گزید.سپس به گهنایی (بخش پهالیه)و بعد به مراله کوچید و در همان جا ماندگار شد و ظاهرا در همان جا تحصیلات خود را به پایان رساند و چنان که او خود گفته است،علوم متداول آن زمان را فرا گرفت.او به طبابت می پرداخت و امامت یکی از مساجد را نیز عهده داشت.

احمد یار بیشتر به پنچابی شعر می گفت و شرافت نوشاهی در شریف التواریخ حدود 46 اثر از وی را به زبان پنجابی نام برده است ؛که از آن جمله اند:قصه چندربدن،لیلی و مجنون،سوهنی مهیوال،حاتم نامه،قصه تمیم انصاری،قصه تتر ،طبا احمد یار به زودی چنان آوازه بلندی یافت که راجا گلاب سینگ ،حکمران جمون و کشمیر در 1256 ق او را نزد خویش فرا خواند و از وی خواست تا شاهنامه رنجیت سینگ (از حکمرانان معروف پنجاب که از( 1813-1839 فرمان راند)را به زبان فارسی به رشته نظم در آورد ،ولی احمد یار بدین دلیل که در زبان فارسی چندان مهارت ندارد ،نخست از پاسخ بدین درخواست سرباز زد ،اما سر انجام در پی پا فشاری راجه که قول داده بود ،قریه دهوکان مراله را به عنوان صله به شاعر واگذارد ،سرودن این منظومه را آغاز کرد.

این منظومه در شرح احوال و فتوحات رنجیت سینگ و برخی دیگر از وابستگان اوست.سراینده ضمن نظم رخدادها به پند و اندرز نیزتوجه نشان داده است .پاره ای مطالب آن عبارت است از :درباره داران گوندل،شکست غلام محمد،چته به دست مهان سینگ ،پدر رنجیت سینگ،فتوحات رنجیت سینگ،ولایت عهدی کشورا سینگ،شرح احوال راجا سهونت دیو و راجا جسونت دیو،شرح مختصری از حکومت کهرک سینگ،نونهال سینگ و شیر سینگ.امام از آنجا که رخدادها بدون ذکر زمان آنها به نظم در آمده از اهمیت این منظومه تا اندازه ای کاسته شده است. با این همه برخی مطالب منظومه مثلا شرح حال شعرا و مشاهیر آن زمان و نیز اسلاف راجا گلاب سینگ از ارزش ویژه ای برخوردار است.اثر احمد یار از لحاظ ادبی چندان اهمیتی نیافته است،چرا که سراینده به سبب نا پختگی در زبان فارسی چنان که خود او نیز بدین معنی اعتراف کرده است از واژگان پنجابی و هندی از جمله راج ،شریکان،واس ،پوچا و دان فراوان بهره برده است. با این حال شعر او روان و آهنگین است. شاهنامه رنجیت سینگ در 1951 م به کوشش گنداسینگ در امرتسر به چاپ رسیده است.

آذر ،سراج الدین

آذر سراج الدین فرزند عزیز الله ،شاعر ادیب و صاحب گنجینه آذر ،که در کتابخانه مرکزی دانشگاه پنجاب لاهور محفوظ است.او در خاندانی اهل علم و فضل در شهر فیروز پور (پنجاب غربی)که پدرش به مناسبت ماموریتی در آنجا به سر می برد ،متولد شد.آموزشش را تا سطح دبیرستان در همان جا به پایان رسانید و سپس برای ادامه تحصیل وارد "دانشکده دولتی لاهور"شد و به دریافت فوق لیسانس در زبان و ادبیات فارسی و انگلیسی نایل آمد و در 1915 م در دانشکده اسلامی لاهور به عنوان استاد زبان انگلیسی آغاز به کار کرد.در 1928 م به خدمت وزارت آموزش و پرورش استان پنجاب در آمد و به عنوان استاد زبان انگلیسی در دانشکده دولتی "پسرور" منصوب شد.آذر علاقه به زبان و ادبیات فارسی را به ارث برده بود. گذشته از یکی از نیاکانش ،غلام محیی الدین خیاط که کتابی منظوم در عقائید دینی بر جای گذارده و دائیش "قمر الدین چودری"نیز شاعر بوده و مجموعه اشعارش موسوم به اسرار حقیقت در دست است.آذر نه تنها در محافل ادبی و جلسات شعر خوانی پسرور با شور و شوق فراوانی شرکت می کرد،بلکه به علت توجه بسیاری که به گردآوری دست نوشته های فارسی داشت به جمع آوری این میراث فرهنگی همت می گماشت ،و بخش عمده ای از درآمدش صرف این کار می شد.همین امر سبب شد که بسیاری ار آثار منحصر به فرد زبان فارسی متعلق به آن ناحیه محفوظ بماند و هم اکنون 1473 نسخه خطی اردو و فارسی کتابخانه شخصی وی ،با عنوان "ذخیره آذر"در کتابخانه مرکزی دانشگاه پنجاب لاهور نگهداری می شود.

شمار کتب چاپی به زبان های آلمانی ،فرانسوی ،هندی،پنجابی،انگلیسی،اردو و فارسی در کتابخانه شخصی آذر بالغ بر 25 هزار جلد تخمین زده اند که بیشتر آنها با گذشت زمان از میان رفته و تنها در حدود 2500 جلد از آنها نزد فرزند ارشدش ظفر الدین"در چونده (پنجاب غربی)باقی مانده بود.

آذر تا 1934 م در پسرور بود ،سپس به عنوان رئیس آموزش و پرورش بخش دهلی به آنجا انتقال یافت و در سال 1943 م به معاونت ریاست دانشکده دولتی هوشیار پور (پنجاب شرقی)هند منصوب شد و در سال 1945 م با سمت رئیس دانشکده دولتی سرگودها ،به پنجاب غربی پاکستان برگشت.دو سال بعد ،وی به مناسبتی به دهلی رفت و هم در آنجا درگذشت.

آغا صادق حسین نقوی  

فرزند سید خیر علی شاه نقوی باکهری ،متخلص به صادق و مشهور به آغا صادق ،مترجم ،ادیب و شاعر پارسی گویی در شبه قاره است.وی یکی از سادات حسینی هند است سلسله نسب او بدان گونه که در شجره نامه خانواده اش مسطور است به حضرت امام علی نقی (ع) می رسد . جد بزرگ وی "محمود مکی" از مکه به هند مهاجرت کرد و در آنجا سکونت گزید .آغا صادق در روستای "سیدان کبور تهله "در پنجاب شرقی ولادت یافت و در خاندانی از اهل علم و فضل پرورش یافت و او در نخست نزد پدرش و دیگر استادان آنجا ،علوم دینی را فرا گرفت و چنان که خود گفته ،پدر و مادرش و به ویژه دایی وی ،سید ظفر علی شاه ،نقش مهمی در تربیت او داشته اند . آغا صادق در حدود 19 سالگی به سرودن اشعار فارسی و اردو پرداخت. او سروده های خود را نزد پدرو دیگر شاعران بزرگ از جمله، لبهورام جوش ،از شاعران پر آوازه آن هصر و میان محمد اختر لدهیانوی ،تصحیح می کرد و علاوه بر آنان با شاعران و ادیبان دیگری چون عبد الواحد متخلص به یکتا از شاگردان بیخود دهلوی و عبدالحمید سالک و سر عبد القادر مصاحبت داشت .او از 1347 ق به امور فرهنگی و علمی اشتغال یافت.در 1359 ق به اخذ مدرک فوق لیسانس از دانشگاه پنجاب موفق شد و پس از گذشت 5 سال در 1364 ق به درجه استادی نایل آمد،و از آن پس به تدریس زبان و ادبیات فارسی ،اردو و عربی پرداخت.

آغا صادق در فاصله 1380 تا 1391 ق ریاست دانشکده های لورالایی ،قلات ،مستونگ،گوجره ،کویته ،مظفر گره و ساهیوال را در استان بلوچستان و پنجاب بر عهده داشت و سرانجام در 1392 ق یا به گفته برخی دیگر در1391 ق باز نشسته شد و از آن پس در کتابخانه شخصی خود معروف به "مکتبه آغا صادق"واقع در منطقه گل گشت مولتان به تالیف ،جمع آوری و تدوین سروده های خود پرداخت.

آغا صادق به ایران و زبان فارسی عشق می ورزید و در دو قصیده "نقش وحدت کشورهمسایه "و "پاک و ایران "نهیات دلبستگی خود را به زبان و ادب فارسی و نیز وحدت دو کشور را ایران و پاکستان نمایان ساخته است .او پس از عمری کوشش در راه احیای علوم و معارف دینی و ادبی در مولتان وفات یافت.

آثار

مقاله ها و منظومه های بسیاری از آغا صادق در روز نامه ها و نشریات پاکستان انتشار یافته است .افزون بر آن تالیفات مستقلی نیز از وی بر جای مانده است که مهم ترین آنها عبارتند از:

1.آهنگ شیراز ،مجموعه 11 مقاله علمی ،ادبی ،تحقیقی ،انتقادی و تاریخی به فارسی و نیز شرح احوال و و آثار چند شاهر پارسی گوی برجسته پاکستان ،این اثر در در 1972 م در مولتان به چاپ رسیده است.

2.ترجمه منتخبی  ازرباعیات طاهر ،این اثر به نظم اردو است و محمد رضا میرزایی و کرار حسین در کویته در 1396 ق آن را به طبع رسانده است.

3.شاخ طوبی شامل مثنویات ،قطعات ،رباعیات.شاعر در مقدمه این اثر به شرح احوال و آثار خود پرداخته است.این اثر در کویته در 1338 ش به چاپ رسیده است.

4.نکات فن ،این اثر به اردو است و در 1989 م در لندن چاپ شده است.

5.کتابی با عنوان "آئینه"در زمان حیات وی و در بزرگداشت او توسط 61 نفر از نویسندگان نوشته شده است عبد المجید سالک ضمن مقدمه ای که بر این اثر به زبان اردو نوشته به معرفی تفصیلی و موضوعی کلیه آثار صادق پرداخته است.

آفتاب اصغر  

آفتاب اصغر فرزند میان محمد اصغر خان ،ولادت 1 مارس 1940 م در گجرات ،نویبنده پژوهشگر و شاعر پارسی گوی پاکستانی.

وی پس از تحصیلات مقدماتی در زادگاه خود نزد استادانی چون مولوی فضل شاه ،مولوی ابراهیم و مولوی قمرالدین فارسی آموخت ،آنگاه به اخذ درجه فوق لیسانس زبان و ادب فارسی از دانشگاه پنجاب نایل شد .آفتاب اصغر جهت تکمیل تحصیلات در رشته زبان و ادبیات فارسی در سال 1885 م به ایران سفر کرد و مدت 6 سال زیر نظر استادان بنام ایرانی چون،بدیع الزمان فروزانفر، جلال الدین همایی،ذبیح الله صفا ،زریاب خویی ،حسن مینوچهر،ضیا الدین سجادی و...به تحصیل ،تحقیق و تتبع در زمینه تاریخ و ادب فارسی پرداخت و سر انجام از رساله دکتری خود با عنوان "تاریخ نویسی فارسی در هند و پاکستان "به راهنمایی استادان عباس زریاب خویی ،ضیا الدینسجادی ،حسن منوچهر با موفقیت کامل دفاع کرد،بطوریکه در همان جلسه ،هیات داوران پیشنهاد چاپ این رساله را به دانشگاه تهران کردند و تفریظاتی نیز بر آن نوشتند.

وی از سال 1967 م به تدریس در بخش فارسی دانشکده خاور شناسی دانشگاه پنجاب در لاهور مشغول شد.وی به زبانهای اردو ،پنجابی، انگلیسی،عربی و فارسی آشنایی کامل دارد. در حال حاضر مدیر حواسه علمی و آموزشی خاوران در لاهور است و در زمینه زبان و ادب فارسی فعالیت دارد.

آثار

1.تاریخ نویسی فارسی در هند و پاکستان ،که مشتمل است بر تاریخ نویسی فارسی در عصر تیموریان بزرگ از بابر تا اورنگزیب( 932-1118 ق)  که رساله دکتری او در دانشگاه تهران است .به عقیده هئیت ممتحنه این رساله ،از حیث اسلوب و روش تحقیق و نگارش فارسی جزو رساله های ممتاز شناخته شد.از این رو چاپ آن را به دانشگاه تهران توصیه نمودند با این وجود این رساله در 1364 ش در لاهور توسط خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران به چاپ رسید.

این کتاب در یک مقدمه و 6 باب تنظیم شده است که هر یک از این بابها مربوط به یکی از 6 فرمانروای بزرگ تیموریان یعنی ظهیر الدین بابر ،نصیر الدین همایون،جلال الدین محمد اکبر ،نورالدین محمد جهانگیر ،شهاب الدین محمد شاه جهان و محی الدین محمد اورنگ زیب عالمگیر می باشد.هر باب دارای چهار فصل است .فصل اول وضع سیاسی ،فصل دوم وضع ادبی و فرهنگی ،فصل سوم وضع تاریخ نویسی فارسی و فصل چهارم توضیح فارسی مربوط به آن دوره مورد بررسی قرار گرفته اند.

2.ارمغان کشمیر (کشمیر شناسی)شامل مباحثی درباره تاریخ و سیاست و ادب و فرهنگ و روابط علامه اقبال لاهوری با کشمیر به ضمیمه ترجمه منظوم فارسی از اشعار اردوی اقبال درباره کشمیر است.این کتاب در 6 سپتامبر 1992 م در لاهور به کوشش خانه فرهنگ جمهوری اسلامی لاهور ایران به چاپ رسیده است.

3.ترجمه تفسیر جلد 3 قرآن موسوم به تفهیم القرآن از امام سید ابوالاعلی مودودی شامل سوره کهف تا سوره روم از زبان اردو به زبان فارسی ،این ترجمه در رمضان 1417 ق مطابق با ژانویه 1997 م در لاهور به چاپ رسیده است.

4.منظر مرگ،که ترجمه فارسی از کتاب موت کا منظر نوشته خواجه محمد اسلام ،از اردوست .

5.ترجمه خطبه های جمعه از سید ابوالاعلی مودودی به فارسی .

6.پاسخ به سخنگویان متهاجمان .7. سری کتابهای درسی فارسی (از متوسطه تا دوره دبیرستان)

 

احسن الله لاهوری

حافظ مهر کن معلم ،فرهنگ نویس ،شاعر پارسی گو و اردو سرای هند می باشد. احسن الله از مردم لاهور بود و به تدریس ،کتابت و مهر کنی اشتغال داشت. از اشعار یکی از منظومه های او ،بخشش نامه بر می آید که نیاکانش نیز به مهر کنی اشتغال داشته اند.

آثار

1.مفتاح الافواه.این مجموعه در 17 هزار بیت،شامل فرهنگ واژه های عربی ،فارسی،اردو ،هندی و پنجابی است که احسن الله آن را در قالب مثنوی در بحر رمل مسدس محذوف به نظم در آورده است و کتاب درسی دانشجویان بوده است نبی هادی و شیرانی آن را مفصل ترین نصاب نامه فارسی دانسته اند. سال تالیف این اثر را به اختلاف آورده اند.اما به گفته خود مولف کار تالیف این اثر در 1196 ق به پایان رسیده است به نقل از نسخه دست نویس آن در کتابخانه دانشگاه پنجاب لاهور نگهداری می شود.

2.ذوق الصبیان یا الله باری ،سروده 1207 ق به زبان اردو این اثر به شیوه متون درسی به نظم نگاشته شده است.

3.بخشش نامه .منظومه ای است به اردو و در قالب مثنوی سروده 1213 ق نسخه ای خطی از آن در گنجینه شیرانی ،دانشگاه پنجاب لاهور،موجود است.

اسحاق بهکری

محمد، دولتمرد ،تاریخ نگار ،شاعر و مروج زبان فارسی در قرن 11 الی 17 در شبه قاره،وی از جمله ملازمان سلطان محمود خان فرزند میر فاضل کوکلتاش ،حاکم بهکر بود پس از درگذشت سلطان محمود خان در 982 ق و الحاق بهکر به قلمرو بابریان ،اسحاق بهکری به گجرات مهاجرت کرد و به دستگاه خواجه نظام الدین احمد هروی پیوست و سمت وکیل مطلق العنان وی منصوب شد چندی بعد چون میر معصوم بهکری مولف تاریخ سند برای ملاقات وی به گجرات مسافرت نمود ،شیخ اسحاق برای او پیش استاندار گجرات ،شیخ شهاب الدین احمد مشغول تالیف طبقات اکبری بود و اسحاق بهکری و میر معصوم نیز با وی در انجام این کار تشریک مساعی کردند.پس از تصرف "تهته" توسط خان خانخانان عبد الرحیم خان 999 ق شیخ اسحاق به وطنش بازگشت و از جمله کسانی که در این دوره جهت فراگیری زبان فارسی به نزد او رفتند ،می توان به میرزا غازی بیگ ترخان ،جاگیردار تهیه و سید طاهر محمد نیسانی تتوی ،صاحب تاریخ طاهری اشاره کرد. اسحاق بهکری فاضل بود و گرایشی نیز به کلیات سعدی شیرازی،مثنوی مولانا و آثار عبد الرحمان جامی تبحرش به حدی رسیده بود که او را( وارث کلام شریف ایشان می خواندند) شیخ اسحاق شعر می سرودند و از اشعاری وی بیتی در مقالات الشعرا نقل شده است.تاریخ درگذشت اسحاق بهکری به درستی معلوم نیست ،ولی با توجه به اینکه او همدرس میر بهکری بود می توان حدس زد که در همین دوره می زیسته است.

امام بخش لاهوری

برق اندازی نوشاهی ،فرزند خواجه نورالله نویسنده و شاعر پارسی گویی شبه قاره در سده 12 الی 18 ق در لاهور متولد شد و تا حدود 11 سالگی همان جا اقامت داشت و قرآن را ختم کرد و در محضر میان میر محمد شاگردی کرد.به سبب اوضاع نا مساعد روزگار از لاهور به نصر پور در سند رفت و در خدمت یکی از اعیان آنجا به نام میان محمد مراد عباسی ایامی چند سپری کرد. سپس به مولتان و از آنجا به پاک پتن رفت و حدود 9 سال نیز در آنجا ماند.حین اقامت در پاک پتن مرید عبد الغفور جالندری شد و به طریقه نوشاهیه در آمد.مدتی در کچهی در خدمت امیر آنجا محمد مبارک خان عباسی به خوشی روز گار گذارانید،و سرانجام مراد او عبد الغفور دستور داد و موسی وال نزدیک پاک پتن بماند و مردم را ارشاد کند.

از آثار فارسی او "مرآته الغفوریه" به نثر روان فارسی در دست است که آن را در جمادی الاخر 1178 ق آغاز کرد و در 9 دی الحجه 1190 ق به پایان رسانید .نیمه اول کتاب در تفسیر اصطلاحات و مقامات عرفانی و نیمه دوم در شرح حال مشایخ طریقه قادریه نوشاهیه است که شرح احوال حاجی محمد نوشه سرسلسله نوشاهیه و مریدان بی واسطه او از رساله احمد بیگ لاهوری نقل شده است ،اما در شرح حال برخی مشایخ متاخر بخصوص احوال حافظ محمد قایم برق انداز و عبد الغفور جالندری ،مطالب تازه ای دارد زیرا نویستده این مشایخ را خود دیده با به یک واسطه احوال آنها را نقل کرده است. این اثر درباره برخی رویدادهای تاریخی و اجتماعی پنجاب جنوبی در قرن 12 ق اطلاعات مفید در بردارد.قطعات تاریخی سروده مولف نیز در این کتاب مندرج است.نسخه خطی کتاب مورخ 1191 ق در کتابخانه مرکزی بهاولپور در پاکستان نگهداری می شود 

 

 

 

 

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
banners
فارسی داخلہ 2018

اسلامک سکولز

معرفی سعدی آموزش

یازدھمین جشنوارہ رسانہ ھای دیجیتال

جایزه جهانی اربعین

اسلام کمیکز

فراخوان اعظای نشان سعدی و اقبال

ھمائش حلال

مذہبی تعلم مصطفیٰ یونیورسٹی

داخلہ دانشگاہ یزد

دانشگاہ تہران

دانشگاہ الزھرا (س)

کتابخانہ دیجیتال سازمان

نامہ رہبر معظم بہ نوجوانان غربی

اوقات شرعی

سایت رایزنی فرہنگی

Ashnayi ba lahore

darbarha

majala 23,1391

libraries

kfpics

live ziaraat

Imam Khumeini

dafter Khamnaee

akhbaraat

farsi link

تبریز 2018
vote
نظرسنجي غير فعال مي باشد
UsersStats
Visitorsofpage: 2830
Visitorsofday : 209
Visitorsofpage : 1599067
Onlinevisitors : 6
PageLoad : 1.5469

مقالات پژوھشی|صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت