دوشنبه ٢٥ تير ١٣٩٧ صفحه اصلی|آرشیو اخبار|مقالات پژوھشی|فارسي|اردو
 
صفحه اصلی|مقالات پژوھشی|صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
Title
iran
خانه فرهنگ لاهور
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
[عضویت]
NewsletterSignup
نام :   
ایمیل :   

 

 

 

تهیه و تنظيم:

 

خانة فرهنگ سركنسولگري جمهوري اسلامي ايران لاهور

به اهتمام:مـهـدي ربـانـي

 

 ایالت خیبرپختونخوا در یک نگاہ

مردم ایالت خیبرپختونخوا (ایالت سرحد) که به نام پشتون یا پختون و افغان و یا پتان خوانده می شوند، به زبان پشتو تکلّم می کنند اما زبان فارسی خود مقام خاص دارد و از دیرباز ساکنان این سرزمین به استقبال زبان فارسی شتافته تا بدانجا که شعرای معروف و مشهور پشتو، آن زبان را زبان علم و ادب دانسته و به آموزش و تدریس آن افتخار و مباهات داشته اند.

تاریخ ایالت خیبرپختونخوا (ایالت سرحد) واقع در شمال غربی پاکستان؛ طولانی و سرشار از حوادث گوناگون است و بیشتر مهاجمینی که از آسیای مرکزی به شبه قاره هند و پاکستان حمله برده اند از طریق دره های این ایالت وارد این سرزمین شده اند. همچنین سوابق تاریخی  خیبرپختونخوا (ایالت سرحد) به سال 545 قبل از میلاد می رسد که کوروش شاه هخامنشی ایران گندهارا (ایالت سرحد) را فتح نمود.

بعد از سلطنت ماد، زمانی که داریوش اول حکومت هخامنشی را وسعت بخشید نه فقط اینکه وی تمام مناطقی را که جزو سلطنت ماد بود در قلمرو خود درآورد بلکه سلطنت خود را توسعه هم داد و همچنین منطقه پشتون ها تا قرن ها تحت حکومت هخامنشیان به سر برد.

داریوش اول بعد از آنکه در سال 512 قبل از میلاد مملکت اسکیت ها و تراس و مقدونیه را گرفته بود به افغانستان متوجه شد و تا حوزۀ سند (ایالت سرحد فعلی) پیش رفت.

همچنین این سرزمین تا سال 359 قبل از میلاد در قلمرو شاهان ایران قرار داشت.

در سال 327 قبل از میلاد این ناحیه به دست یونانیان و بعداً کوشانیان افتاد. آخرین پادشاه کوشانی واسودیوا در حدود 225 میلادی فوت کرد. بعد از مرگ وی در حدود 226 میلادی گندهارا (ایالت سرحد) به تصرف شاهان ساسانی ایران درآمد و تا مدت ها حکمرانان گندهارا در قلمرو ساسانیان ماندند.

در کتیبه ای که مدتی قبل در خدوخیل شهرستان صوابی (ایالت سرحد) بدست آمده و در خروشتی می باشد عبارتی به این شکل به چشم می خورد.

لا   J        I    W      E       A

سادا را  دا  جانا گا  جا  جالا

که از چپ چنین خوانده می شود لا جا (راجا) جاگا نا تها یعنی آقای جگت داراداس- به نظر می رسد که در این کتیبه از دارای اعظم ذکری شده در کتیبه ای که از دارای اول در ایران به دست آمده است چنین آمده است.

«من دارایاوش هستم شاه اعظم شاه شاهان شاه ولایت معموره عالم»

در مهرهای فارسی اسم دارا "دارایاوش" نوشته شده است و در کتیبه مزبور خطاب به دارا "آقای جگ" یعنی "آقای جهان" آمده است. همچنین در کتیبه مذکور برای راجا کلمه "لاجا" به چشم می خورد و ازاین چنین استنباط می شود که در پراکرت "لاجا" می گفتند. جالب توجه این است که برحرف "چ" دو علامت گذاشته شده است که منظور آن این است که این حرف باید دو بار خوانده شود در کتیبه معروف نقش رستم دارا نوشته شده است که من علاوه بر ممالک دیگر حاکم گندهارا و هندش نیز هستم و این یک حقیقت تاریخی است که منطقۀ شمال غربی یعنی ایالت سرحد جزو سلطنت فارس بوده است.

در وادی گندهارا با اینکه در زمانهای مختلف مذاهب مختلف وجود داشتند. ولی قدیم ترین مذهب "پرستیدن مظاهر طبیعت" بود و مظاهر گوناگون طبیعت را پرستش می کردند و همچنین برای هر یکی از رب النوع عبادت گاه های جداگانه ساخته بودند. که آثارشان تا به امروز وجود دارد. به نظر می رسد که دراین منطقه از همه جلوتر مهر (خورشید) را پرستش می کردند. بعد ازآن ماهتاب ، ستاره گان و اولاد آنها را- در این باره البیرونی در کتاب ماللهند می نویسد که :

"مردم شبه قاره عادت عجیبی دارند. مظاهر طبیعت را که آنها پرستش می کنند با او تصور زندگی و اولاد را نیز پیوند می دهند و برایش پسران و دختران بوجود می آورند و با القاب پدر و مادر و برادر و خواهر از آنها یاد می کنند". هنگامیکه ما اسامی مردها و زن های پشتون را می شنویم و آن را تجزیه می کنیم این فکر در ذهن ما تقویت می شود. در مردها از آسامی مهرخان، آفتاب گل، مهتاب دین، اختر گل، زمین خان، بهرام خان، سمندرخان، دریاخان و در زن ها از آسامی سپوزمی (ماه) ستوری (ستاره) پلوشه (شعاع) مه گل، زهره، پروین، ماهتابه می توان حدس زد که در زمانی پشتون ها مظاهر طبیعت را دوست داشتند.

در ایران دینی که قبل از اسلام رواج داشت دین زرتشت بود. در سراسر ایران پیروان دین زرتشت تا سال های سال برای اشاعۀ دین خود کوشا بودند و این علاوه بر ایران به جاهای دیگر نیز رسید که ایرانیان در آنجا گام های فاتحانه برداشته بودند.

دانشجویان بخش باستان شناسی دانشگاه پیشاور به  راهنمائی و سرپرستی باستان شناسان معروف دکتر دانی (Dr.Dani) و دکتر درانی (Dr. Durrani) در نواحی سوات و باجور و صوابی و تیمر گره و پنج پیر جاهایی را حفر کردند که در نتیجه به این واقعیت پی بردند که دین گندهارا (سرحد) در زمانی دین زرتشت یعنی آتش پرستی بود. آنها هنگام حفاری های خود بعضی از آتشکده ها را یافتند که در آنجا آتش را مورد پرستش قرار داده بودند و از آتشکده های مذکور ظرف هایی به دست آمده است که در آن طبق دین زرتشت استخوان های مردگان نهاده می شد و همچنین دراین آتشکده ها نمونه هایی از منارها نیز به دست آمده است که بر آن جسد مرده ها برای غذای لاشخور ها و دیگر پرندگان می گذاشتند. شکل و شباهت ساخت آتشکده ها، طرز ساختن منارها و ظرف ها کاملاً مانند آتشکده ها و مناره ها و ظرف هایی است که باستان شناسان، آنها را در جاهای مختلف ایران به دست آورده اند. به همین جهت چنین می توان استنباط کرد که قبل از اسلام وادی گندهارا (ایالت سرحد) زیر نفوذ و سلطه ایران بود و تا مدت ها مذهب این منطقه زرتشتی بوده است. دراین جا آسامی پشتون ها را که زرتشتی می باشد برای اثبات این واقعیت بازگو می کنیم.

اسامی مرد ها : بهرام- رستم- نوشیروان- خسرو- فریدون- پرویز- جمشید- سهراب وغیره .

اسامی زن ها : فرخ - سپهر- شهناز- یاسمین- روح افزا - کیوان- پری- نیلوفر- درشهوار.

این واقعیت با ارائه دلائل فوق به اثبات می رسد که از نظر جغرافیائی، تاریخی، مذهبی و فرهنگی خیبرپختونخوا (ایالت سرحد) و ایران هزار ها سال در یک رشتۀ ناگسستنی با یکدیگر پیوند دارند و این پیوند بر زبان و ادب و فرهنگ و تمدن ایالت سرحد اثراتی گذاشته که محو نخواهد شد. چنانکه از هزار ها سال پیش تاکنون امواج وقایع گوناگون نیز نتوانسته است آن را نابود سازد و می بینیم که زبان ایرانیان یعنی فارسی با زبان پشتو آشناتر و نزدیک تر می باشد.

در 1265ق/1849م انگليسيها بر پيشاور استيلا يافتند و تا تاسيس ايالت سرحدي شمال غربي، ايالت خيبرپختونخوا فعلي، اين شهر در شمار شهرهاي ايالت پنجاب باقي بود.

ايالت خيبرپختونخوا از جمله مناطقي است كه به علت وجود منظر زيبا، ميراث غني و ميهمان نوازي صميمي مردمش، در جهان معروف است. اين سرزمين از نظر نظامي داراي اهميت بسيار استراتژيك مي باشد و از پيشينه با شكوهي برخوردار است.

در گذشته، ايالت خيبرپختونخوا، دروازه هند ناميده شده و در دوران قبل از تاريخ نيز مركز تمدنهاي مختلف بوده است.

انگليسيها در سال 1901ميلادي اين سرزمين را به يك ايالت مستقل مبدل ساختند و آنرا ايالت سرحد نامگذاري كردند. محمدعلي جناح مردم سرحد را شمشير پاكستان ناميده بود.

ساختار اجتماعي مردم اين خطه تابع زندگي قبيله اي است؛ زيرا اكثريت مردم اين منطقه را قبايل مختلف پشتو تشكيل مي دهند.

"پشتون ها"، "پختون ها" و يا "پتان ها" از قبايلي هستند كه مدتهاي مديدي در اين ناحيه زندگي كرده اند و ظاهرا موقعيت خاص منطقه از نگاه جغرافيايي سبب گرديده است تا فرهنگ مردم اين سرزمين كمتر مورد آسيب قرار گيرد.

آنچه كه آن ها خود معتقدند اين است كه پشتون ها، ارتباط تنگاتنگي با اسلام دارند و غير ممكن است كه يك پشتو زبان مسلمان نباشد.

ايرانيان 500 سال قبل از ميلاد مسيح (زمان هخامنشيان) قسمتهاي شمالي اين منطقه را تصرف كردند و در سال 327 قبل از ميلاد، يونانيان به رهبري اسكندر مقدوني موفق به اشغال اين سرزمين شدند.

در قرن اول هجري، اسلام به اين سرزمين وارد شد و از سال 712 ميلادي به مدت 2 قرن، مسلمانان در پاكستان كنوني از ديبل تا ملتان حكمراني كردند و تار و پود اين منطقه را به اسلام آميختند.

قرن دهم ميلادي حملات تهاجمي پي در پي از ناحيه تركان مسلمان آسياي مركزي يعني از زمان غزنويان تا انقراض دولت مغولي هندوستان " گوركانيان هند "  به سوي پاكستان و هندوستان صورت گرفت و آنان تا قرن هيجدهم، زمان تسلط انگليسيان بر اين خطه، حكمروايي نمودند.

از قرن هيجدهم تا سال 1947 ميلادي يعني سال تاسيس كشور پاكستان، كل شبه قاره زير نفوذ انگليس قرار داشت.

ایالت خیبرپختونخوا یکی از چهار ایالت پاکستان می باشد که در شمال غرب این کشور واقع شده است. در شمال و غرب این ایالت کشور افغانستان و در جنوب آن ایالت بلوچستان و در مشرق ایالت پنجاب و کشمیر قرار گرفته است.

انگلیس در سال1901 میلادی به منظور کنترل و اداره بهتر مناطق مختلف شبه قاره،شهرهای پیشاور،مردان،کوهات،بنون،دیره اسماعیل خان و هزاره را از پنجاب جدا و ایالت جدیدی به نام "ایالت سرحد" به وجود آورد.

قبايل پشتو كه ساكنان عمده ايالت خيبر پختونخوا هستند، آريايي نژاد اصيل و مرداني شجاع و متكي به نفس و داراي تمام خصال قبايلي هستند. بلند قامت و فراخ پيشاني و گندمگون و تنومند و خوب صورتند.

اكثر پشتونان سني و حنفي مذهب و در عقيدت خود ثابت قدمند ولي عشاير هزاره و قزلباش و بسياري از مردم شهري شيعه اثناعشري هستند. خاندانهايي از علما و سادات شيعه در مساجد و تكايا وظايف مذهبي خود را انجام مي دهند كه از آن جمله سادات اجاق، خاندان سيد احمد اديب پيشاوري مي باشد.

به امر اكبرشاه براي مراقبت از گذرگاه خيبر و تسلط بر راه كابل قلاع نظامي چندي در اطراف پيشاور ساخته شد كه هنوز آبادان و مورد استفاده ارتش پاكستان است.

گذرگاه خیبر نه تنها ارزش تاریخی بلکه ارزش استراتژیکی مهم تر و عظیم تری دارد؛ چون هرکس که  بر گذرگاه خیبر مسلط گردد؛ پیشاور نیز در دستش خواهد بود و هرکس بر پیشاور سیطره پیدا نماید کل پاکستان را تهدید خواهد کرد.

حفظ امنیت خیبر- عملا به عهده دولت نیست بلکه به عهده پشتون ها و مشخصا به عهده دو قبیله آفریدی و شنواری می باشد.

شهر پیشاور قربانی شهرت جهانگیر گذرگاه خیبر شده است. به جای اینکه خیبر "گذرگاه شهر" باشد، پیشاور، "شهر گذرگاه" شد.

جدائی بین گذرگاه خیبر و پیشاور بسیار دشوار است. یعنی خیبر و پیشاور همیشه باهم اند چه برای آنانکه از آن طرف (هند) می آیند یا آنانکه از این طرف ( پیشاور) می روند.

 

نام فعلی ایالت :    خیبرپختونخوا

نام قدیم ایالت :    سرحد شمالی

مساحت :     81000 کیلومتر 

جمعیت ایالت : 35 میلیون نفر

جمعیت شهر پیشاور : 3 میلیون

شهرهای مهم :

پیشاور – نوشهره – چارسده – دیره اسماعیل خان – هزاره – ایبت آباد – کوهستان – هری پور – چترال – مردان – صوابی – کوهات – مانسهره – مالاکند – بنون

دانشگاه های مهم ایالت :

دانشگاه پیشاور – دانشگاه کشاورزی – دانشگاه مهندسی و تکنولوژی– دانشگاه پزشکی – دانشگاه دخترانه بی نظیر بوتو پیشاور – دانشگاه هزاره – دانشگاه اباسین – دانشگاه مالاکند – دانشگاه گومل –دانشگاه دخترانه بی نظیر بوتو در دیر – کالج زنان محمد علی جناح    

زبانهای رایج :

اردو – پشتو – سرائیکی – هنگو و انگلیسی

      اکثریت جمعیت ایالت خیبرپختونخوا از قوم پشتون می باشد آمار دقیقی از جمعیت پشتون به دست نیامده برخی جمعیت پشتون را 50 میلیون نفر تخمین می زنند که 15 میلیون آن در افغانستان زندگی می کنند . قبیله مهم ترین منبع هویت یک پشتون به شمار می رود و یک پشتون بیش از هر قانونی به رسوم و عرف قبیله ای وابسته و متعهد است .

شعرای نامی پشتون :

رحمان بابا و خوشحال خان ختک که هر دو تحت تاثیر حافظ و سعدی بوده اند .

مذهب :

اکثریت جمعیت ایالت خیبرپختونخوا را مسلمانان اهل سنت اعم از دونحله فکری معروف در شبه قاره یعنی بریلوي ها و دیوبندی ها تشکیل می دهند .

اکثر جمعیت شیعیان ایالت در پاراچنار ساکن هستند  که به عنوان مرکز عمده شیعی از معروفیت خاصی برخوردار است.

 به طور کلی جریانهای مذهبی در ایالت خیبرپختونخوا از جایگاه ویژه ای در پاکستان برخوردار است و پایگاه فرهنگی و اجتماعی دو حزب عمده اسلام گرای جماعت اسلامی  و جمعیت علمای اسلام، شاخه مولانا فضل الرحمان و مولانا سمیع الحق در این ایالت قرار دارد .

نظر به ضعف بنیادهای آموزش و پرورش مدرن در این ایالت، مدارس دینی و حوزه های علمیه هم اکنون بخش مهمی از جریان های آموزشی با محوریت آموزش های مذهبی را بر عهده دارند که بیشتر در مناطق قبایلی هستند.

از عمده ترین حوزه های علمیه فعلی ایالت خیبرپختونخوا می توان مدرسه حقانیه مولانا سمیع الحق با بیش از 5000 طلبه از سراسر پاکستان و افغانستان در منطقه اکورا ختک نوشهره در 80 کیلومتری پیشاور نام برد .

حوزه علمیه آیت الله خامنه ای پاراچنار و حوزه علمیه شهید عارف حسینی پیشاور معروفترین حوزه های علمیه شیعی در این ایالت می باشند.

پیشاور :

نام پیشاور مشتق از کلمه سانسکریت "پاش پاپورا " به معنی شهر گلهاست. در زمان امپراطوری بابر به شهر گلها معروف بوده است . در سال 327 قبل از میلاد در زمان اسکندر مقدونی به نام شهر لوتوس که به معنی نیلوفر آبی معروف بوده است .

دانشگاه پیشاور

دانشگاه پیشاور در سال 30 اکتبر 1950 در زمینی به مساحت 420 هکتار بنا شده است به دستور رهبر پاکستان به پاس قدردانی از مردم ایالت سرحد تقدیم شده است .

دانشکده های مهندسی – پزشکی – کشاورزی و اسلامیا کالج که قبلا وابسته به دانشگاه پیشاور بودند اکنون هر کدام دانشگاه شده اند .

دانشگاه پیشاور 30 دپارتمان از جمله اردو – پشتو – عربی – انگلیسی - فارسی - انسان شناسی – باستان شناسی – گیاه شناسی – علوم کامپیوتر – زمین شناسی و ........دارد .

 

اعضای مجلس ایالت خیبرپختونخوا- 2013

1-  حزب تحریک ( نهضت ) انصاف پاکستان   (PTI)                        55 نفر

2-  حزب مسلم لیگ ( شاخه نواز شریف )       (PML)                       17 نفر

3-  حزب جمعیت علمای اسلام ( شاخه مولانا فضل الرحمن )                        17 نفر

4-  حزب قومی وطن پارتی ( پارتی ملی میهن ) (QWP)                            10 نفر

5-  حزب جماعت اسلامی (J.I)                                                            8 نفر

6-  حزب عوامی ملی (ANP)                                                        5 نفر

7-  حزب عوامی جمهوری اتحاد ( اتحادیه جمهوری مردمی )  5 نفر

8-  حزب مردم پاکستان( پاکستان پیپلز پارتی ) (PPP)                                5 نفر

9-  آزاد                                                                                        2 نفر

جمعا                                                                                              124 نفر


Cultural Center Consulate General of The Islamic Republic of Iran

4 - Main Gulbarg Road - Lahore - Pakistan

Tel: +92-42-99263358-60 Fax: +92-42-35711486 E-mail: Lahore.icro.ir@Gmail.com Web: http://Lahore.icro.ir

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
banners
فارسی داخلہ 2018

اسلامک سکولز

معرفی سعدی آموزش

یازدھمین جشنوارہ رسانہ ھای دیجیتال

جایزه جهانی اربعین

اسلام کمیکز

فراخوان اعظای نشان سعدی و اقبال

ھمائش حلال

مذہبی تعلم مصطفیٰ یونیورسٹی

داخلہ دانشگاہ یزد

دانشگاہ تہران

دانشگاہ الزھرا (س)

کتابخانہ دیجیتال سازمان

نامہ رہبر معظم بہ نوجوانان غربی

اوقات شرعی

سایت رایزنی فرہنگی

Ashnayi ba lahore

darbarha

majala 23,1391

libraries

kfpics

live ziaraat

Imam Khumeini

dafter Khamnaee

akhbaraat

farsi link

تبریز 2018
vote
نظرسنجي غير فعال مي باشد
UsersStats
Visitorsofpage: 406
Visitorsofday : 140
Visitorsofpage : 1598751
Onlinevisitors : 4
PageLoad : 1.5781

مقالات پژوھشی|صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت