سه شنبه ٢٦ تير ١٣٩٧ صفحه اصلی|آرشیو اخبار|مقالات پژوھشی|فارسي|اردو
 
صفحه اصلی|مقالات پژوھشی|صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
Title
iran
خانه فرهنگ لاهور
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
[عضویت]
NewsletterSignup
نام :   
ایمیل :   

 

خانه فرهنگ سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران لاهور

 

1396

ایالت پنجاب در یک نگاه

"پنجاب" واژه ای است فارسی ، به معنی پنج رودخانه ای است که در سر زمین حاصلخیز پنجاب ، حرکت می کنند. "پنجاب" به وسیله پنج رودخانه به نام های "جهلم" ، "چناب" ، "راوی" ، "ستلج" و "بیاس" (سند) ، دو نیمه شده؛ در نتیجه رودخانه بیاس در پنجاب شرقی و در خاک هند است و چهار رود خانه دیگر در حال حاضر ، در پنجاب پاکستان قرار دارند.

 این رودها قسمت اعظم دشت پنجاب را سیراب می کنند.

"پنجاب" نام سنتی ناحیه وسیعی در شمال غربی شبه قاره هند و پاکستان می باشند . ایالت پنجاب پس از تجزیه شبه قاره در سال1947 به دو بخش تقسیم شد که بخش وسیع تر آن به پاکستان تعلق گرفت و علت این تقسیم بر اساس وجود اکثریت مسلمان در این ایالت بوده است.

نام پنجاب در اصل " پنج آب " بوده که بر اثر کثرت استعمال به "پنجاب" تبدیل شده است و علت این نامگذاری تلاقی و وجود  5 رودخانه عمده در این ایالت می باشد.

وسعت کل پاکستان 796950 کیلومترمربع که از این مقدار253627 کیلومترمربع آن به ایالت پنجاب تعلق دارد که شامل  34 شهرستان می باشد.

شهرهای پنجاب:  

عمده ترین شهرهای ایالت پنجاب به این ترتیب است :

لاهور ، ملتان ، فیصل آباد ، دیره غازی خان ، دیره اسماعیل خان ، میانوالی ، مظفرگره ، سیالکوت ، گجرات ، گجرانواله ، جهنگ ، جهلم ، بهاولپور،  بهکر، راولپندی ، ساهیوال ، سرگودها ، خوشاب

جمعیت

از لحاظ جمعیت ، پنجاب بزرگترین ایالت پاکستان است. در حال حاضر جمعیت آن بیش از 70 میلیون نفر است. تراکم جمعیت در هرکیلومتر بیش از  3566 نفر است. شغل اکثریت مردم پنجاب؛ کشاورزی است و بیشتر در روستاها زندگی می کنند.

 

نظام حکومتی

ساختار حکومتی کشور پاکستان عبارت است از رئیس جمهور ، نخست وزیر ، مجلس سنا ، مجلس ملی و در هر یک از ایالتها ، استاندار (بالاترین مقام ایالت است که توسط رئیس جمهور انتخاب می شود) ، سروزیر و مجلس ایالتی وجود دارند.

مجلس ایالتی پنجاب ،  363 کرسی دارد و نمایندگان پنجاب در مجلس ملی پاکستان  148 نفر می باشد.

موقعیت جغرافیائی: 

مرز شرقی ایالت پنجاب به "کشور هند" محدود می شود که تا شهر لاهور 25 کیلومتر فاصله دارد ، از جنوب با "ایالت سند" هم مرز است ، "کشمیر" در شمال آن قرار دارد و ایالت شمالی موسوم به "خیبرپختونخوا" در شمال و شمال غربی و "ایالت بلوچستان" در غرب واقع است.

وجود 5 رودخانه بزرگ در این ایالت آن را تبدیل به سرسبزترین و حاصلخیزترین ایالت پاکستان نموده است. همانگونه که ذکر شد "وجه تسمیه" این ایالت نیز وجود همین 5 رود خانه است. اسامی این رود خانه ها به این قرار است:  جهلم ، راوی ، ستلج ، چناب ، بیاس (سند)

 

"ایالت پنجاب"، خصوصا مرکز این ایالت یعنی شهر لاهور را می توان به عنوان مهد و مرکز فرهنگی و هنری پاکستان دانست. انواع هنرهای هفت گانه در این ایالت با توجه به ریشه های تاریخی، فرهنگی جلوه داشته اند. هر وقت در پاکستان درخصوص فیلم و سینما بحث می شود و اکثرا پنجاب و فیلم های پنجابی است که به ذهن یک پاکستانی متبادر می گردد.

برنامه های هنری در تلویزیون پاکستان بیشتر تولید مرکز لاهور است. مجالس مشاعره، نمایشگاه های نقاشی ، برنامه های نمایشی و موسیقی محلی در شهر لاهور فراوان به چشم می خورد. موسیقی و رقص پنجابی در سطح شبه قاره از شهرت فراوانی برخوردار است.

با توجه به بروز زمینه های مختلف هنری و برجستگی آثار هنری در شهر لاهور، این شهر را قلب فرهنگ و هنر پاکستان دانسته اند. در زمینه های نقاشی ، تئاتر با دو سبک مدرن و سنتی روبرو هستیم، و خطاطی شهر لاهور از شهرت خاصی در بین شهرهای دیگر پاکستان برخوردار است.

به طور کلی استان پنجاب به لحاظ وجود شهر معتبر لاهور ، همواره مهمترین مرکز فرهنگی پاکستان بوده است. دانشگاه پنجاب با بیش از یک سده سابقه که پشت سر گذاشته ، از قدیمی ترین دانشگاه های شبه قاره محسوب می شود. در این دانشگاه رشته زبان و ادبیات فارسی نیز از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است و صد ها نفر دانشجو دارد.

حوزه های مدارس علوم دینیه ، مراکز فرهنگی هنری ، کتابخانه های عمومی ، موزه ها ، سالن های تئاتر و نمایش و مراکز تولید فیلم ، نگارخانه ها و نمایشگاه های متعددی در این استان وجود دارد. بزرگترین مرکز نشر و چاپ کتاب پاکستان در استان پنجاب است. به غیر از دانشگاه پنجاب، چهار دانشگاه دیگر هم تاسیس شده است.

مطبوعات:

 میزان مطالعه روزنامه ها و مجلات در پاکستان به ویژه پنجاب بسیار بالا و قابل توجه است. کثرت شمارگان و تنوع نشریات؛ نشانگر مطلب فوق است. مردم پاکستان عموما از هر طبقه و قشری از اجتماع به مطالعه مطبوعات علاقه زیادی دارند. براساس آمار سال 2012 میلادی از کل 646 جریده منتشره در  پاکستان، 152 مورد آن به ایالت پنجاب تعلق دارد که این تعدادشامل: 70 روزنامه، 33 هفته نامه، 8 دو هفته نامه، 31 ماهنامه و 8 فصلنامه خواهد بود و مسلما تعداد قابل ملاحظه ای از آن ها در شهر لاهور منتشر می شود. از روزنامه های عمده ای که به زبان اردو به چاپ می رسند و در زمره روزنامه های کثیرالانتشار قرار دارند؛ روزنامه های جنگ ، نوای وقت ، پاکستان ، مشرق ، مساوات ، وفاق ، امروز و آفتاب می باشند.

 

مراکز فرهنگی و هنری: 

مجتمع الحمرا، شورای هنری پنجاب، شورای هنری لاهور، حوزه شاکرعلی، تئاتر فضای باز، R.N.B  (مرکز هنری ) خانه چای پاکستان - هیئت علمی زبان اردو- اقبال آکادمی - مرکز ملی پاکستان -  دانشکده هنرهای زیبا  (دانشگاه پنجاب)، کالج ملی هنرهای زیبا  -  بنیاد اقبال  -  شریعتی  -  ایوان اقبال

مراکز فرهنگی خارجی: 

خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران -  مرکز فرهنگی امریکا -  مرکز فرهنگی فرانسه  -  مرکز فرهنگی انگلیس - انستیتو گوته (مرکز فرهنگی آلمان)

 

دانشگاه ها:

دانشگاه پنجاب - دانشگاه جی سی -  دانشگاه بانوان لاهور -  دانشگاه آزاد علامه اقبال -  دانشگاه فنی و مهندسی، دانشگاه جنوب آسیا ، علاوه بر دانشگاه های فوق؛ حدود 60 دانشکده دولتی و تقریبا 150 دانشکده خصوصی  تنها؛ در لاهور موجود است.

 

کتابخانه ها:

کتابخانه قائداعظم، کتابخانه عمومی پنجاب، کتابخانه مرکزی دانشگاه پنجاب، کتابخانه دانشکده دولتی،  کتابخانه اسلامیه کالج، کتابخانه ملی هنر، کتابخانه دیال سینگ کالج، کتابخانه ایوان اقبال، کتابخانه مجتمع قدیمی دانشگاه پنجاب، کتابخانه خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران لاهور

 

مراکز مذهبی حوزوی:  

حوزه های علمیه شیعیان: جامعه المنتظر، جامعه عروة الوثقی، جامعه المصطفی، جامعه زینبیه، جامعه امامیه، جامعه جعفریه، مدرسه الواعظین، جامعه خدیجه الکبری

 

حوزه های علمیه اهل تسنن: 

جامعه نعیمیه، جامعه غوثیه، جامعه اشرفیه، جامعه رضویه، جامعه دربار، جامعه حزب الاحناف،  جامعه قادسیه، منهاج القرآن

اقتصاد پاکستان به طور اساسی متکی بر کشاورزی است و نقش پنجاب در کشاورزی و اقتصاد مملکت خیلی مهم و ریشه ای است.

موقعیت پنجاب در شبه قاره

مسلمانان تقریبا  13 قرن بیش ، در حوالی سال   712م  وارد شبه قاره شدند. در آن زمان مردم هند بیشتر هندو بودند. پس از ورود مسلمان ها ، اختلاف شدید فرهنگی دینی مسلمانان و حتی روش زندگی آنها با هندوها ، باعث به وجود آمدن مشکلات و سختی های فراوان برای جامعه اسلامی شد، چون هندوها ، مسلمانان و پیروان سایر ادیان را اذیت می کردند. متقابلاً مسلمان ها در اثر تعلیمات دینی خود به پیروان سایر مذاهب و ادیان احترام می گذاشتند. مسلمانان نزدیک به هزار سال بر شبه قاره فرمانروایی کردند. در قرون اخیر دولت های اسلامی شبه قاره دچار ضعف و انحطاط گردیدند و در نتیجه انگلیسی ها در سال  1857 م بر شبه قاره استیلا یافتند.

بالآخره در اثر فعالیت های متمادی ، مسلمانان به رهبری "قائد اعظم محمد علی جناح" ، موفق شدند جهت تشکیل دولت مستقلی برای خویش ، در ماه مارس  سال  1940م ، قطعنامه ای به تصویب برسانند. این قطعنامه حاکی از تأسیس یک کشور اسلامی دارای آزادی دینی ، فرهنگی و سیاسی جداگانه برای مسلمانها؛  در چهار چوب ارزش های متعالی اسلامی بود.

در اثر نهضت تشکیل پاکستان ، هدف تأسیس دولت اسلامی پاکستان تحقق یافت و در 14 اوت سال 1947م پاکستان به عنوان یک کشور مستقل در نقشه جهان ظهور پیدا کرد.

"قائد اعظم" پنجاب را قلب پاکستان می خواند ، مردم پنجاب مانند مردم سایر استان ها در تشکیل پاکستان نقش به سزایی داشتند.

اهمیت فرهنگی پنجاب

پنجاب از دیر باز یکی از کانون های مهم فرهنگی شبه قاره بوده است. اهمیت فرهنگی به زمان قبل از ظهور اسلام بر می گردد. "تاکسیلا" در شمال پنجاب از مراکز بزرگ بودایی جهان باستان بوده است. می گویند آنجا دانشگاهی بنام " جولیان " وجود داشته که محققین آنرا نخستین دانشگاه جهان تلقی می کرده اند. اکنون آثار ویران شده آن باقی است.

بعد از ظهور اسلام اهمیت فرهنگی پنجاب با ورود عرفا و هنرمندان ایرانی به اوج خود رسید.

 "داتا گنج بخش" ؛  لاهور را مرکز تبلیغات دینی خود قرارداد. سپس عرفایی مانند "بهاءالدین زکریای ملتانی" ، "خواجه شمس تبریزی" ، "بابا فرید گنج شکر" ، "خواجه فرید" ، "وارث شاه" ، "بله شاه" و "مادهولال حسین"؛ منطقه پنجاب را برای سکونت و هدایت مردم برگزیدند. 

اینان باعث گسترش فرهنگ و ادبیات فارسی و پنجابی شدند. مزار "داتا گنج بخش" در لاهور ، "بهاءالدین زکریا" در ملتان ، "بابا فرید گنج شکر"؛ در پاک پتن مرجع خلایق است و بر اهمیت دینی و فرهنگی استان پنجاب می افزاید.

پنجاب همچنین مهد پرورش شعرای بزرگی مانند "علامه اقبال لاهوری" ، "مسعود سعد سلمان" و "فیض احمد فیض" است ، که سرآمد شعرای عصر خود به شمار می روند.

در عهد سلطنت تیموریان؛  اهمیت فرهنگی لاهور خیلی بالارفت و دانشمندان ، شعرا، عرفا و هنرمندان به نامی در لاهور زندگی می کردند. بدین ترتیب لاهور مهد علم و ادب و فرهنگ شبه قاره محسوب می شود. در حال حاضر اسلام آباد پایتخت پاکستان و کراچی مرکز بازرگانی آن است. ولی لاهور مرکز فرهنگی ، سیاسی ، علمی و مطبوعاتی پاکستان به شمار می رود. چون اهمیت فرهنگی لاهور در قرون اخیر نیز محسوس و ملموس است، انگلیسی ها؛  نخستین دانشگاه شبه قاره (دانشگاه پنجاب) را در لاهور ساختند ، که امروزه نیز از لحاظ خدمت و عظمت از بزرگترین دانشگاههای هند و پاکستان به شمار می رود.

این دانشگاه دارای بخشهای ، ادبیات ، زبان های شرقی و غربی ، اقبال شناسی ، بازرگانی ، مهندسی ، هنرهای زیبا ، اقتصاد ، مطبوعات ، علوم سیاسی و روابط بین الملل ، تاریخ ، جغرافیا ، مرکز تحقیقات آسیای  جنوبی و پاکستان و ... است.

دانشکده خاور شناسی دانشگاه پنجاب دارای بخش های متعدد و من جمله بخش فارسی است که مهم ترین و فعال ترین بخش فارسی در پاکستان محسوب می شود.

به جز دانشگاه پنجاب ، 3  دانشگاه دیگر به استثنای قائد اعظم  و دانشگاه آزاد علامه اقبال اسلام آباد ، در پنجاب وجود دارد.

کتابخانه دانشگاه پنجاب ، کتابخانه عمومی پنجاب و کتابخانه دیال سینگ در لاهور ، از کتابخانه های بزرگ شبه قاره به شمار می روند.

"موزه لاهور" یکی از غنی ترین موزه های شبه قاره است.

لاهور همچنین مرکز صنعت سینمایی پاکستان است. استودیوهای فیلم برداری و تولید فیلم در حومه شهر لاهور قرار گرفته اند.

روزنامه ها و مجلات متعددی در لاهور به چاپ می رسد. مهم ترین آنها روزنامه های جنگ  ، مشرق ، امروز ، مساوات ، قومی دایجست ، اردو دایجست ، زندگی ، زنجیر (اردو)؛ اقبالیات (اردو و فارسی) و مجله دانشگاه خاور شناسی است.

زبان پنجابی

زبان مردم پنجاب ، پنجابی است و در سراسر ایالت تکلم می شود. اما لهجه ها در مناطق مختلف،  فرق می کند. این زبان از زبان های قدیمی شبه قاره است و بسیاری از واژگان آن فارسی است.

"بخشوهای" (رهبران مذهبی) پنجاب باستان ، نوشته هایی به پنجابی داشته اند که متاسفانه اکنون در دسترس ما نیست.

ادبیات زبان پنجابی پس از ورود مسلمانان به آسیای جنوبی؛ نظم و تشکل یافت. بیشتر عرفا و بزرگان دین در پنجاب ، جهت ابراز اندیشه های خود و ترویج و اشاعه باورهای عرفانی و دینی ، به زبان پنجابی شعر سرودند و کتاب نوشتند که باعث گسترش زبان وادبیات پنجابی شد. درمیان آن ها "بابا فرید گنج شکر" ، "بابا نانک" ، "شاه حسین" ، "سلطان باهو" ، "بله شاه" ، "وارث شاه" ، "خواجه فرید" و "فضل شاه" از همه معروف ترند.

ادبیات جدید پنجابی در آغاز قرن بیستم گسترش یافت. داستان های مختصر ، رمان ، نمایشنامه و ... به زبان پنجابی رشته تحریر درآمد. کتب و مقالات متعددی در موضوعات مختلف ، من جمله تاریخ نویسی ، جغرافی ، پزشکی و زبان شناسی به پنجابی نوشته شده است.

تشکیل پاکستان نیز تاثیر عمیقی بر گسترش ادبیات منطقه ای به ویژه پنجابی ، اعم از شعر و نثر داشته است. در دانشگاه پنجاب بخش زبان و ادبیات پنجابی تأسیس شده که تا حد فوق لیسانس و دکتری در آن تدریس می شود.

مجلات متعدد ادبی نیز به زبان پنجابی به چاپ می رسد . استان پنجاب؛ مرکز پرورش شعرای بزرگ اردو بوده و نیز مهد تربیت شعرای بزرگ فارسی سرای ، از "مسعود سعد سلمان"  گرفته تا "علامه اقبال" بوده است.

نا همواری ها

از لحاظ موقعیت جغرافیائی و کشاورزی ، سرزمین پنجاب به سه قسمت تقسیم می شود :

1-   منطقه کوهستانی

2-   فلات پوتوهار

3-   دشت سند

اکثر کوههای پنجاب در شمال آن قراردارد. ارتفاع این کوه ها  3 هزار متر از سطح دریا می رسد. این کوه ها دنبال رشته کوه های بزرگ "هیمالیا" است. کوه های "مری" و "کهوته" در شهرستان راولپندی شامل این منطقه است. در غرب پنجاب؛ بخشی از سلسله کوه های "سلیمان" قرار دارد و ارتفاع آن تا یک هزار متر از سطح دریا می رسد.

فلات پوتوهار

این منطقه شهرستان های "راولپندی" ، "جهلم" ، "چکوال" و "اتک" را در برگرفته است و بین کوه های نمک در جنوب و کوه های مری ، کهوته در شمال قراردارد. ارتفاع "فلات پوتوهار " 300 تا  400 متر بالاتر از سطح دریاست.

دشت سند

قسمت عمده سرزمین پنجاب را "دشت رود سند" و شاخه های دیگر آن تشکیل می دهد. قسمت شمال دشت سند نسبت به قسمت جنوبی آن مرتفع تر است. زمین دشت سند از رسوبات رودهای پنجگانه تشکیل یافته و نرم و حاصلخیز است. منبع اصلی رود سند؛ دریاچه ای کوهستانی در ایالت تبت چین است که پس از عبور از کشمیر در منطقه بلتستان، وارد پاکستان می شود.

رودهای دیگر پنجاب در محل پنجند (نزدیک ملتان) به رود بزرگ سند می پیوندند. سپس رود خانه سند؛ قسمت جنوبی پنجاب و بیشتر زمین های کشاورزی ایالت سند را سیراب می کند و در نزدیکی کراچی با تشکیل دادن دلتایی به دریای عرب می ریزد.

سرچشمه "رود ستلج" ، دریاچه مانسرور واقع در کوه های هیمالیا ، ایالت تبت چین است. در پنجاب این رود به "رود چناب" متصل می شود. "رود راوی" از کوههای کشمیر (هیمالیا) سرچشمه می گیرد و وارد پنجاب می شود و در نزدیک روستای سدنای به رود چناب می ریزد.

"رود چناب" از کوههای کشمیر سرچشمه گرفته و از منطقه جامو در کشمیر عبور می کند و در محل مراله وارد پنجاب می شود. نزدیکی ملتان رود راوی نیز به چناب می پیوندد.

"رود جهلم" پس از سرچشمه گرفتن از کوه های کشمیر و عبور از دره کشمیر تا فاصله زیادی ، حد فاصل کشمیر و پنجاب جریان دارد. سپس در محل منگلا وارد دشت پنجاب می شود و در نزدیکی شهر جهنگ در محل تریمون به رود چناب اتصال پیدا می کند.

آب و هوا

هوای پنجاب در تابستان شدیداً گرم می شود و در زمستان؛ سردی هوا تا صفر درجه می رسد. در ماه ژوئن دمای هوا  تا  43 درجه سانتی گراد بالای صفر می رسد و در ماه های دسامبر و ژانویه از 5 درجه سانتی گراد هم پایین تر می رود.

لباس مردم پنجاب

اختلاف هوا بر وضع و نوع لباس مردم اثر می گذارد. برای همین است که مردم در تابستان لباس نازک و در زمستان لباس گرم می پوشند. لباس بیشتر پنجابی ها ته بند ( یک نوع شلوار ندوخته با قطعه پارچه ای که از کمر به پایین می بندند و قمیض (پیراهن) است. در روستاها زنان نیز ته بند و قمیض می پوشند. "پگری" (عمامه) بزرگ نیز جزو لباس آنها است. ولی لباس مشترک پاکستانی ها به اصطلاح خودشان "شلوار و قمیض" است.

کشاورزی

کشاورزی پنجاب نسبت به سایر ایالات پیشرفته تر است.

محصولات مهم کشاورزی عبارتند از گندم ، پنبه ، برنج ، نیشکر ، ذرت ، تنباکو ، نخود ، لپه ، سبزیجات ، صیفی جات ، میوه و ..... ایالت پنجاب از لحاظ معادن نیز غنی است. معاون آن شامل نمک، زغال سنگ، آهن ، گاز طبیعی ، سنگ آهکی ، سنگ چینی ، اورانیوم و .... است.

صنایع

ایالت پنجاب از لحاظ صنعتی؛ اهمیت زیادی در اقتصاد پاکستان دارد. در این ایالت کارخانه بافندگی و ریسندگی اعم از پنبه ، پشم و ابریشم ، ساخته شده و کارخانه های تولید کود شیمیایی ، ماشین آلات ، سیمان سازی ، شالی کوبی ، کنف سازی ، روغن نباتی ، ابزار و آلات جراحی ، فلزات و تولید وسایل برقی احداث گردیده است.

صنایع دستی این ایالت عبارت از : پارچه بافی سنتی ، اسباب بازی ، ظروف سفالین ، کالاهای ورزشی، سبد سازی از برگ خرما ، حصیر بافی ، کفش ، پتو بافی ، صنایع چوبی و غیره است.

تاریخ 

پنجاب از لحاظ تاریخی از سرزمینهای باستانی به شمار می رود. تاریخ آن به تاریخ تکامل بشر می رسد. تحقیقات به اثبات رسانده است، که آثار دره سوان (حومه راولپندی) یکی از قدیمی ترین آثار کشف شده جهان می باشد. قدمت این آثار به سیصد تا پانصد هزار سال قبل تخمین زده شده است.

"هراپا" یکی از تمدن های قدیم جهان است ، که آثار آن در نزدیکی "شهر ساهیوال" پنجاب کشف شده و مربوط به دوره ورود آریایی ها به شبه قاره است. قدمتش به 1500 سال پیش از میلاد می رسد. قبل از ورود آریایی ها ، در این منطقه اقوام "دراویدی ها"  اسکان داشتند.

"تاکسیلا" نیز یکی از آثار باستانی تمدن بشر در روی زمین است، که در حومه راولپندی قرار دارد. در تاکسیلا آثار مهمی از تمدن بودایی ها کشف شده است.

 

همچنین پژوهش های باستان شناسی در سراسر پنجاب نشانگر این واقعیت است ، که این سرزمین مهد تمدن های قدیم و بزرگ بشر در اعصار  مختلف بوده است. ایالت پنجاب مرکز زبان فارسی و فرهنگ ایران و از مراکز مهم گسترش و پیوند فرهنگ مشترک دو کشور ایران و پاکستان بوده  است.

 

 

Cultural Center Consulate General of The Islamic Republic of Iran

- Main Gulbarg Road - Lahore - Pakistan

Tel: +92-42-99263358-60 Fax: +92-42-35711486 E-mail: Lahore.icro.ir@Gmail.com Web: http://Lahore.icro.ir 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
banners
فارسی داخلہ 2018

اسلامک سکولز

معرفی سعدی آموزش

یازدھمین جشنوارہ رسانہ ھای دیجیتال

جایزه جهانی اربعین

اسلام کمیکز

فراخوان اعظای نشان سعدی و اقبال

ھمائش حلال

مذہبی تعلم مصطفیٰ یونیورسٹی

داخلہ دانشگاہ یزد

دانشگاہ تہران

دانشگاہ الزھرا (س)

کتابخانہ دیجیتال سازمان

نامہ رہبر معظم بہ نوجوانان غربی

اوقات شرعی

سایت رایزنی فرہنگی

Ashnayi ba lahore

darbarha

majala 23,1391

libraries

kfpics

live ziaraat

Imam Khumeini

dafter Khamnaee

akhbaraat

farsi link

تبریز 2018
vote
نظرسنجي غير فعال مي باشد
UsersStats
Visitorsofpage: 427
Visitorsofday : 138
Visitorsofpage : 1598996
Onlinevisitors : 2
PageLoad : 1.6875

مقالات پژوھشی|صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت